Jak napisać dobry prompt do AI (i dlaczego „bądź precyzyjny” nic ci nie da)

Na początku każdego poradnika o promptach stoi to samo zdanie: bądź precyzyjny. Dziękuję, bardzo pomocne. To mniej więcej jak krzyknąć do kogoś, kto tonie: pływaj lepiej. Niby prawda, ale co mam zrobić z rękami?

Zacznijmy od innego obrazu. Wyobraź sobie, że do twojego mieszkania wchodzi fachowiec, który nigdy tu nie był. Mówisz mu: pomaluj pokój. Pomaluje. Na biało, bo biały jest najbardziej typowy. Razem z kontaktami, bo nikt nie kazał ich zaklejać. I kawałek parkietu, bo wałek się zsunął. Nie ze złośliwości. On po prostu nie wiedział, że to pokój dziecka, że miało być niebieskie, że parkiet zostaje.

AI jest dokładnie takim fachowcem. Nie zna twojego mieszkania, twojej firmy ani tego, co masz w głowie, a ty myślisz, że to oczywiste. Dlatego słaba odpowiedź w ogromnej większości przypadków nie znaczy, że AI jest głupie. Znaczy, że zlecenie było za cienkie.

Prompt to zlecenie, nie pytanie

Pytanie zadajesz koledze przy kawie, bo on wie, o co ci chodzi. Zlecenie dajesz komuś, kto ma zrobić robotę bez ciebie. Ja nazywam to metodą zlecenia dla fachowca i składa się z pięciu rzeczy. Nie musisz mieć wszystkich naraz, ale im więcej, tym mniej poprawek.

Pierwsza: po co ci to. Nie „napisz opis wydarzenia”, tylko „piszę zaproszenie na transmisję, czytają je ludzie, którzy nigdy nie oglądali streamu, i mają się nie przestraszyć”. Cel waży więcej niż samo polecenie, bo z celu AI wywnioskuje resztę: ton, długość, słownictwo.

Druga: materiał. Jeśli masz tekst, notatki, tabelę, wklej to. Nie streszczaj. Twoje streszczenie to już twoja interpretacja, a AI dostaje wtedy cudzą wersję wydarzeń zamiast oryginału.

Trzecia: jak wygląda gotowe. Ile ma mieć znaków albo akapitów, dla kogo, w jakim tonie, w jakiej formie: lista, mail, jedno zdanie. Bez tego dostajesz średnią ze wszystkiego, czyli tekst, który brzmi jak każdy inny czatbot. Sam go rozpoznasz po tym, że nikt tak nie mówi.

Przykład i pytania, czyli dwie rzeczy, o których zapominasz

Czwarta: pokaż jeden przykład, jak ma być. W internecie nazywa się to few-shot. Cokolwiek to znaczy. Po naszemu: daj wzór do naśladowania. Jedno dobre zdanie, które lubisz, mówi więcej niż pół strony opisu stylu.

Piąta, najtańsza i według mnie najmocniejsza: dopisz na końcu „zanim zaczniesz, zadaj mi pytania, jeśli czegoś ci brakuje”. Fachowiec, który pyta o kolor ścian, jest wart więcej niż ten, który od razu chwyta za wałek. Bez tej prośby AI bardzo często wybierze zgadywanie, i to takie podane z pełnym przekonaniem.

Zobacz to w praktyce. Słabe polecenie:

Napisz mail do klienta o opóźnieniu.

Zlecenie dla fachowca:

Piszę do klienta, który zamówił od nas film promocyjny. Montaż się opóźni o trzy dni, bo musieliśmy powtórzyć jedno nagranie. Klient jest spokojny, ale zawsze odpisuje po godzinie, więc chcę zamknąć temat jednym mailem. Poniżej wklejam jego ostatnią wiadomość. Mail ma mieć najwyżej sześć zdań, mówić „ty”, bez przeprosin na pół strony, z nową datą w pierwszym zdaniu. Wzór tonu: „Cześć Marek, mały poślizg, film będzie w czwartek zamiast w poniedziałek”. Zanim napiszesz, zapytaj mnie o to, czego ci brakuje.

Pierwsze dostaje wersję uniwersalną, z „szanowny kliencie” i trzema przeprosinami. Drugie dostaje coś, co da się wysłać po jednej poprawce. Różnica to nie jest talent do promptów, tylko informacje, które w pierwszym wariancie siedziały wyłącznie w twojej głowie.

Gdy odpowiedź nadal jest zła

Zła odpowiedź to nie porażka, tylko diagnoza. Pokazuje dokładnie, czego fachowiec nie wiedział. Odpowiedź za długa? Nie napisałeś, jak długa ma być. Za sztywna? Brakowało wzoru tonu. Obok tematu? Nie wyjaśniłeś, po co ci to.

Dlatego nie pisz „zrób lepiej”, bo „lepiej” znaczy dla ciebie co innego niż dla niego. Napisz, co konkretnie ma się zmienić: krócej, bez żargonu, pierwsze zdanie ma mówić, o co chodzi. Poprawiaj w tej samej rozmowie, bo AI ma wtedy przed sobą swój pierwszy wynik i twoje uwagi do niego. Jeśli rozmowa zrobiła się chaotyczna, zacznij nową, ale wklej do niej poprawione zlecenie, nie to pierwsze.

Czego nie robić

Nie wierz w magiczne formułki. „Jesteś najlepszym ekspertem na świecie” brzmi jak zaklęcie, ale nie dodaje żadnej informacji. Żaden malarz nie pomaluje lepiej tylko dlatego, że mu powiesz, że jest najlepszym malarzem. Rola bywa przydatna, kiedy mówi, z czyjej perspektywy ma być odpowiedź (na przykład jako ktoś, kto tłumaczy początkującemu). Ale to uzupełnienie zlecenia, nie jego zastępstwo.

Nie wrzucaj dziesięciu próśb naraz. Jedno zlecenie to jedna robota. Chcesz mail, streszczenie i pomysł na tytuł, zrób trzy podejścia, a każde będzie lepsze niż jedna zbitka.

I nie traktuj wyniku jak świętości. AI czasem podaje rzeczy, których nie ma, i robi to równie pewnym tonem jak wtedy, gdy ma rację. Liczby, nazwiska, daty i cytaty sprawdzaj sam. To już nie kwestia promptu, tylko zdrowego rozsądku.

Gdy przy okazji researchu lub pisania kodu AI znalazło jakiś poboczny błąd, poproś, aby podało prompt startowy dla sąsiedniej sesji, aby nie zmieniać kierunku, w którym powinno zmierzać główne zadanie. Bo przecież jak masz już malarza, który maluje pokój, ale przy okazji zauważył, że twój pies dziwnie kicha, to nie prosisz, aby go uleczył przy okazji malowania pokoju.

Kontakty zostały nietknięte

Cała metoda to właściwie jedna zmiana w głowie: przestajesz pytać, a zaczynasz zlecać. Napisz, po co, daj materiał, powiedz, jak ma wyglądać wynik, pokaż wzór i każ zapytać, jeśli czegoś brakuje. Pięć zdań więcej, a pokój jest niebieski, parkiet czysty i nikt nie musiał zaklejać kontaktów po fakcie.

Tematy: ai · warsztat